مجله پارتاک
آخرین بروزرسانی :
- 1404-10-15
تفاوت قهوه دمی و اسپرسو در ۵ فاکتور اصلی (طعم، غلظت و کافئین)
ورود به دنیای قهوه گاهی میتواند گیجکننده باشد. بسیاری از افراد تصور میکنند که اسپرسو به دلیل طعم تلختر و غلظت بالا، لزوماً قویترین قهوه از نظر میزان کافئین است. اما این یک باور کاملاً درست نیست. حقیقت این است که انتخاب بین قهوه دمی و اسپرسو، تنها انتخاب بین دو نوشیدنی نیست؛ بلکه انتخاب بین دو دنیای متفاوت از عطر، طعم و حتی سبک زندگی است. اگر تاکنون هنگام خرید قهوه دچار تردید شدهاید یا نمیدانید کدام روش دمآوری برای سلیقه شما مناسبتر است، باید به سراغ تفاوتهای بنیادین این دو روش برویم. در این مطلب، ما این دو رقیب قدرتمند را در ۵ فاکتور اساسی شامل روش عصارهگیری، آسیاب، میزان کافئین، پروفایل طعمی و زمان آمادهسازی بررسی میکنیم تا بتوانید بهترین انتخاب را برای فنجان قهوه روزانه خود داشته باشید.
فاکتور اول: روش عصارهگیری و تجهیزات؛ فشار در برابر جاذبه
اصلیترین تفاوت قهوه دمی و اسپرسو در “روش” تهیه آنها نهفته است. در واقع دانهی قهوه میتواند یکسان باشد، اما شیوهای که آب با قهوه برخورد میکند، نتیجه نهایی را کاملاً دگرگون میسازد. درک این تفاوت فنی، اولین قدم برای شناخت ماهیت این نوشیدنیهاست.
تفاوتهای کلیدی در مکانیزم عملکرد:
- اسپرسو (مبتنی بر فشار): اسپرسو حاصل عبور آب داغ با فشار بسیار بالا (معمولاً ۹ بار) از میان کیک قهوه فشرده شده است. این فشار توسط دستگاه اسپرسوساز ایجاد میشود و کل فرآیند عصارهگیری در مدت زمان بسیار کوتاهی (حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه) رخ میدهد. نتیجه این فشار، خروج روغنهای ضروری قهوه و ایجاد لایهای طلایی رنگ به نام “کرما” روی فنجان است.
- قهوه دمی (مبتنی بر جاذبه): در روشهای دمی یا چکهای (مانند کمکس، V60 یا فرنچ پرس)، نیروی محرکه “جاذبه زمین” است. آب داغ به آرامی روی پودر قهوه ریخته میشود و با عبور از میان ذرات قهوه و فیلتر (کاغذی، فلزی یا پارچهای)، درون محفظه زیرین میچکد. این فرآیند آرامتر است و فرصت بیشتری به آب میدهد تا ترکیبات طعمی را بدون فشار زیاد استخراج کند.
بنابراین اگر به دنبال فرآیندی سریع، خشن و پرفشار هستید که تمام عصاره قهوه را در چند ثانیه بیرون بکشد، اسپرسو انتخاب شماست. اما اگر به فرآیندی آرام، دقیق و متکی بر صبر علاقه دارید که اجازه میدهد آب با حوصله طعمها را حل کند، روشهای دمی برای شما جذابتر خواهند بود.
فاکتور دوم: آسیاب و برشتهکاری؛ ریزهکاریهای پنهان
پس از انتخاب روش دمآوری، نوبت به آمادهسازی دانههای قهوه میرسد. شاید در نگاه اول به نظر برسد که پودر قهوه در همه حالتها یکسان است، اما سایز آسیاب (Grind Size) و درجه برشتگی (Roast Level) دو متغیر حیاتی هستند که مستقیماً تحت تأثیر روش عصارهگیری قرار میگیرند. عدم رعایت این استانداردها میتواند باعث طعم سوختگی یا ترشی زننده در فنجان نهایی شود.
- دقت در آسیاب: برای اسپرسو، به دلیل کوتاه بودن زمان تماس آب و قهوه، نیاز به آسیاب بسیار ریز (نرم) داریم؛ چیزی شبیه به نمک طعام یا آرد. این بافت نرم باعث ایجاد مقاومت در برابر فشار آب میشود. در مقابل، برای قهوه دمی، آب زمان بیشتری برای عبور دارد؛ بنابراین دانهها باید درشتتر آسیاب شوند (شبیه به شکر دانه درشت یا نمک دریا) تا آب بتواند به راحتی و بدون تلخ کردن بیش از حد قهوه، از میان آن عبور کند.
- تفاوت در برشتهکاری (Roast): اگرچه قانونی قطعی وجود ندارد، اما معمولاً برای اسپرسو از روستهای مدیوم تا دارک (تیرهتر) استفاده میشود تا غلظت، بادی (Body) و کرمای بهتری ایجاد شود و در ترکیب با شیر طعم خود را حفظ کند. اما برای قهوه دمی، اغلب از روستهای لایت تا مدیوم (روشنتر) استفاده میشود. هدف از این کار، حفظ شفافیت طعم، اسیدیته مطلوب و برجسته کردن عطر و طعم اصلی دانه (مثل نتهای گلی یا میوهای) است که در برشتهکاری تیره از بین میروند.
فاکتور سوم: حجم کافئین؛ کدام بیدارترتان میکند؟
یکی از بزرگترین سوالات و شاید اشتباهات رایج در بین دوستداران قهوه، مسئله میزان انرژیبخشی است. بسیاری تصور میکنند چون طعم اسپرسو قویتر و تندتر است، پس قطعاً کافئین بیشتری دارد. اما پاسخ به سوال “کافئین قهوه دمی بیشتر است یا اسپرسو” به زاویه دید شما بستگی دارد: “غلظت” یا “حجم نوشیدنی”.
واقعیت علمی درباره میزان کافئین:
- از نظر غلظت (در هر میلیلیتر): بله، اسپرسو غلیظتر است. حجم کافئین موجود در یک واحد حجم از اسپرسو بسیار بیشتر از قهوه دمی است.
- از نظر حجم سرو (آنچه واقعاً مینوشید): اینجاست که معادله تغییر میکند. یک شات اسپرسو معمولاً حدود ۳۰ میلیلیتر حجم دارد که حاوی حدود ۴۰ تا ۷۵ میلیگرم کافئین است. اما قهوه دمی معمولاً در لیوانهای بزرگ (حدود ۲۵۰ میلیلیتر) سرو میشود. این حجم زیاد باعث میشود که با نوشیدن یک ماگ قهوه دمی، در نهایت بین ۱۰۰ تا ۱۸۰ میلیگرم (و گاهی بیشتر) کافئین وارد بدن خود کنید.
- نتیجهگیری: اگرچه اسپرسو فشردهتر است، اما معمولاً قهوه دمی به دلیل حجم مصرفی بالاتر، کافئین بیشتری به بدن شما میرساند. پس اگر برای بیدار ماندن در شیفتهای طولانی یا شروع یک روز سخت نیاز به سوختگیری دارید، یک ماگ قهوه دمی گزینه منطقیتری خواهد بود.
فاکتور چهارم: پروفایل طعمی؛ سمفونی یا ضربه مشت؟
شاید بتوان گفت مهمترین عاملی که باعث میشود شما عاشق یک نوع قهوه شوید و از دیگری دوری کنید، تجربه طعمی آن است. تفاوت طعم در این دو روش به قدری زیاد است که انگار با دو ماده اولیه متفاوت روبرو هستید.
- اسپرسو (قدرت و بافت): اسپرسو تمام ویژگیهای طعمی قهوه را تقویت و فشرده میکند. شما با یک نوشیدنی با بادی (Body) سنگین، بافتی غلیظ و طعمی جسورانه روبرو هستید. تلخی در اسپرسو معمولاً محسوستر است و آن لایه کرمای روی فنجان، حسی مخملی به دهان میدهد. اگر طعمهای قوی، شکلاتی، آجیلی و تاثیرگذاریِ آنی را دوست دارید، اسپرسو برای شماست.
- قهوه دمی (شفافیت و پیچیدگی): در مقابل، قهوه دمی به شما “وضوح” میدهد. فیلتر کاغذی روغنها و ذرات معلق را میگیرد و نتیجه، نوشیدنیای زلال و شبیه به چای است. این روش به شما اجازه میدهد ظریفترین نتهای طعمی مثل مرکبات، گلها، توتها و شیرینی طبیعی قهوه را حس کنید. قهوه دمی تلخی کمتری دارد و اسیدیته (ترشی مطبوع) آن دلپذیرتر است. این روش برای کسانی است که میخواهند داستان دانهی قهوه را بشنوند.
بهترین قهوههای دمی (اسپشیالیتی)؛ کشف طعمهای پنهان
برای تجربه واقعی دنیای قهوههای دمی، شما نیاز به دانههایی دارید که کیفیت ذاتی بالایی داشته باشند. قهوههای “تک خاستگاه” یا سینگل اوریجین (Single Origin) بهترین گزینه برای این روش هستند، زیرا ویژگیهای منحصر به فرد منطقه کشت را به نمایش میگذارند. در پارتاک کافی، ما مجموعهای از بهترین دانههای تخصصی را برای شما آماده کردهایم.
خرید قهوه دمی (مشاهده تمام محصولات)
شاهکارهای اتیوپی (مهد قهوه و طعمهای گلی)
قهوههای اتیوپی به خاطر عطر گلی و طعم میوهایشان در روشهای دمی بینظیرند:
- اتیوپی یرگاشف نچرال ان روبیک: یک انفجار طعمی با نتهای وانیل و میوههای هستهدار. فرآوری بیهوازی (Anaerobic) باعث شده شیرینی و عطری خاص پیدا کند.
- اتیوپی گوجی وامنا: اگر به طعمهای بری (توت) علاقه دارید، این قهوه با نت بلوبری و بادی مخملی شما را شگفتزده میکند.
- اتیوپی چاکا (گشا): از زیرگونهی بسیار خاص و لوکس “گشا” که طعمی بسیار پیچیده و ارزشمند با طعمیادهای شکلات تلخ، نت های ادویه ای و مرکبات دارد.
- اتیوپی یرگاشف یلو هانی: فرآوری یلوهانی در این قهوه، تعادلی عالی بین شیرینی و اسیدیته با طعمیادهای شفاف گلی، میوههای استوایی و عسل ایجاد کرده است.
- اتیوپی گوجی هامبلا: یک قهوه کلاسیک و قدرتمند از هامبلا با اسیدیته متوسط رو به پایین. اولین چیزی که شما را مجذوب میکند، رایحه غالب بیسکویتی و آجیلی (بادام تلخ) است.
جادوی آمریکای لاتین (تعادل و شیرینی)
اگر به دنبال بادی (غلظت) کمی بیشتر و طعمهای کلاسیکتر اما با کیفیت بالا هستید:
- السالوادور مارابون : یک قهوه کامل با فرآوری نچرال انروبیک، برای کسانی که کیفیت تضمین شده با طعمیادهای نارنگی، گلی، عسلی و تلخی ملایم شکلات میخواهند.
- السالوادور پورتیلو: تخمیر بیهوازی در این دانه، طعمهای جدید و هیجانانگیزی مانند گریپ فروت، آلو و میوه های خشک خلق کرده است.
- کلمبیا مدلین: کلاسیک، شفاف و شبیه به چای با طعمیادهای آلوقرمز، ادویه، فندق و شکلات. یک انتخاب عالی برای نوشیدن روزمره و طولانی مدت.
- کلمبیا هویلا تیمانا: نماد قهوه تمیز و شفاف کلمبیا با فرآوری شسته. بادی سنگین با طعمیادهای مرکبات، گریپ فروت و گردو که شما را شگفت زده میکند.
فاکتور پنجم: زمان و سبک زندگی؛ عجله دارید یا حوصله؟
آخرین تفاوت، به سبک زندگی شما برمیگردد. انتخاب بین اسپرسو و قهوه دمی، انتخاب بین “سرعت” و “آرامش” است.
⏳ اسپرسو (قهوه سریع): عصارهگیری اسپرسو حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه زمان میبرد. اگر صبحها عجله دارید، میخواهید سریعاً کافئین خونتان را بالا ببرید، یا قصد دارید با اضافه کردن شیر و فوم، نوشیدنیهایی مثل لاته، کاپوچینو یا ماکیاتو درست کنید، دستگاه اسپرسوساز بهترین دوست شماست. اسپرسو قهوهِ زندگیهای مدرن و پرشتاب است.
🧘♂️ قهوه دمی (قهوه آرام): آمادهسازی یک فنجان قهوه دمی (مثلاً با کمکس یا V60) بین ۳ تا ۵ دقیقه زمان میبرد و نیاز به کتری آب جوش و ریختن آرام آب دارد. این روش یک “مراسم” است. اگر از فرآیند دم کردن قهوه لذت میبرید و میخواهید دقایقی را در آرامش سپری کنید و عطر قهوه تمام خانه را پر کند، قهوه دمی انتخاب شماست.
بهترین قهوههای اسپرسو؛ هنر ترکیب (Blend)
برخلاف قهوههای دمی که معمولاً تکخاستگاه هستند، در دنیای اسپرسو “ترکیب کردن” یا Blending حرف اول را میزند. هدف از ترکیب دانههای عربیکا و روبوستا، رسیدن به یک فنجان متعادل با کرمای (خامه) غلیظ، کافئین مناسب و طعم ماندگار است. در پارتاک کافی، ما لاینهای متنوعی از قهوههای ترکیبی را برای هر سلیقهای برشتهکاری کردهایم.
خرید قهوه اسپرسو (مشاهده تمام ترکیبها)
۱. برای عاشقان انرژی و کافئین بالا
اگر هدف اصلی شما از نوشیدن اسپرسو بیدار ماندن و دریافت انرژی حداکثری است، باید به سراغ ترکیباتی بروید که درصد روبوستای بالاتری دارند. این قهوهها تلخی بیشتر، کرمای سنگین و قدرت بالایی دارند:
- ترکیبهای فول کافئین (۱۰۰٪ روبوستا): قویترین حالت ممکن برای شروع یک روز سخت کاری.
- ترکیب ۸۰/۲۰ یا ۷۰/۳۰ (روبوستا غالب): پرفروشترین ترکیبها برای ذائقه ایرانی. تعادلی عالی بین انرژی بالا و اندکی عطر عربیکا. مناسبترین گزینه برای لاته و کاپوچینو.
۲. برای عاشقان عطر و طعم متعادل
اگر اسپرسویی میخواهید که علاوه بر انرژی، عطر و طعم پیچیدهای هم داشته باشد و تلخی آن گلو را نزند، درصد عربیکا را بالا ببرید:
- ترکیب ۵۰/۵۰: نقطه تعادل طلایی. هم کرما و کافئین دارید و هم ترشی و عطر مطبوع عربیکا.
- ترکیبهای عربیکا غالب (۷۰٪ عربیکا به بالا): برای کسانی که اسپرسوی حرفهای و خوشعطر میپسندند و تلخی زیاد را دوست ندارند.
جدول مقایسه سریع: قهوه دمی یا اسپرسو؟
هنوز شک دارید؟ این جدول تمام تفاوتها را در یک نگاه به شما نشان میدهد تا انتخاب نهایی را انجام دهید.
| فاکتور مقایسه | اسپرسو (Espresso) | قهوه دمی (Brewing) |
|---|---|---|
| آسیاب (Grind) | بسیار نرم (مثل آرد) | متوسط تا درشت (مثل شکر) |
| طعم | قوی، غلیظ، تلختر | شفاف، ملایم، پیچیده |
| کافئین نهایی | کمتر (به دلیل حجم کم) | بیشتر (به دلیل حجم سرو بالا) |
| زمان آمادهسازی | سریع (۳۰ ثانیه) | آهسته (۳ تا ۵ دقیقه) |
| تجهیزات | دستگاه اسپرسوساز، موکاپات | V60، کمکس، فرانسه ساز |
سوالات متداول
۱. آیا میتوانم از پودر اسپرسو برای قهوه دمی استفاده کنم؟
خیر، توصیه نمیشود. پودر اسپرسو بسیار نرم است و اگر آن را در فیلتر دستگاه دمی یا فرنچ پرس بریزید، منافذ را مسدود میکند. نتیجه نهایی قهوهای بسیار تلخ، گلآلود و با عصارهگیری بیش از حد (Over-extracted) خواهد بود.
۲. کدام قهوه برای معده بهتر است؟ دمی یا اسپرسو؟
قهوه دمی (به ویژه اگر با فیلتر کاغذی تهیه شود) معمولاً برای معده سبکتر است. فیلتر کاغذی روغنهایی مثل کافستول را که میتوانند کلسترول را بالا ببرند یا باعث سوزش معده شوند، جذب میکند. اسپرسو به دلیل غلظت و روغن بالا ممکن است برای معدههای حساس سنگین باشد.
۳. برای لاغری قهوه دمی بخوریم یا اسپرسو؟
هر دو نوع قهوه کالری بسیار ناچیزی دارند (نزدیک به صفر) و کافئین موجود در هر دو میتواند متابولیسم را افزایش دهد. تفاوت اصلی در افزودنیهاست. اسپرسو اغلب با شیر و شکر (لاته، موکا) مصرف میشود که کالری را بالا میبرد، اما قهوه دمی معمولاً سیاه مصرف میشود و برای رژیم لاغری گزینه “امنتری” است.
هنوز نمیدانید کدام را انتخاب کنید؟
اگر عاشق تنوع هستید، پیشنهاد میکنیم هر دو دنیا را امتحان کنید. صبحها با یک فنجان اسپرسوی ترکیبی انرژی بگیرید و عصرها با یک قهوه دمی تکخاستگاه آرامش را تجربه کنید.
